زبان تالشی

زبان تالشی

با در نظر گرفتن زبان ایران باستان و قوم ( کادوس یا کادوسیان ) زبان های تاتی و تالشی را می توان از قدیمترین زبانهای مربوط به آن قوم دانست و چون اقامت قوم کادوس در کرانه خزر ( کاسپین ) بوده لذا اکثریت مردم محال آستارا و لنکران تالشی نژاد و تالش زبانند . در حال حاضر تمام قرا اطراف دور و نزدیک آستارا به زبان تالشی تکلم می نمایند . عده ای عقیده دارند زبان تالشی لهجه ای بیش نمی باشد یعنی لهجه ای است از فارسی امروزی . باید گفت تالشی و تاتی زبان قدیم ایران باستان می باشد ولی زبان فارسی کنونی پس از کتابت و تکامل و التقاط با لغات بیگانه به حالت امروزی در آمده ، اما زبان تالشی و تاتی همانا زبان کادوسیان است ، به حالت اولیه با تغییرات بسیار جزئی از گزند روزگار و اقوام مهاجم معصون و قدمت خود را حفظ کرده است و دیگر لهجه ها از این زبان جدا شده . قبل از هجوم مغول به ایران هیچگونه تغییری در زبان تالشی و تاتی که زبان اصیل آذربایجان بوده انجام نگرفته ولی بعد از استیلای مغول و حکومت سلاطین آن در آذربایجان و رشد زبان ترکی آذری ، در مدت زمان زبان تالشی و تاتی جای خود را به ترکی آذری سپرد و به تدریج پس از حکومت صفویان در ایران ترکی آذری آرام آرام به مناطق کادوسیان یعنی ساحل در یای خزر ( کاسپین ) رسوخ یافته است . اکنون تا رضوانشهر بیشتر مردم با زبان آذری آشنائی کامل دارند . از رضوانشهر به طرف اسالم به علت آمدن و مقیم شدن آذربایجانیها در این منطقه آذری رواج یافته ، کمی بالاتر به طرف شمال از اسالم تا ماورای لنکران با اینکه همه تالشی نژادند زبان اذری کاملا ریشه افکنده ، به طوری که در جاده سراسری این منطقه همگان به زبان آذری تکلم می نمایند ، اما واژه های مستقل و قدیمی تالشی و ابا اجدادی اصالت خود را حفظ نموده است . در شهرستان آستارا و حومه ( قرا تابعه ) به زبان تالشی تکلم می نمایند . گیلکی که زبان مرکز استان گیلان است از التقاط تالشی و تاتی و فارسی و مازندرانی تشکیل و رونق گرفته است . اگر زبان گیلکی را آرام سخن برانند تمام تالشها و تاتها متوجه گفتار و مقصود گوینده را خواهند فهمید ، ولی اگر زبان تاتی و تالشی را هر چه آرامتر هم حرف بزنند یک فرد گیلک زبان متوجه مفهوم کلمه نخواهد شد . از آنست که زبان تاتی و تالشی پدر و مادر زبان گیلکی بشمار می آید . از نظر زبانشناسی نیز تاتی و تالشی قدمت دور و درازی دارد و مردم محال آستارا تالش اصیل اند و بس .

منبع : تاریخ جامع آستارا و حکام نمین – بهروز نعمت الهی – انتشارات شیخ صفی الدین اردبیلی – چاپ اول 1380 - ص 27 –

ویزنه دروازه ی بهشت تالش...